Samenwerken of politieke spelletjes? Zo speel je slim mee

Een overleg dat ineens wordt doorgestuurd naar iemand die eigenlijk niet was uitgenodigd. Of een extra deelnemer die op het laatste moment wordt toegevoegd, zonder dat duidelijk is waarom.

Op papier klopt het, maar toch voelt het niet helemaal toevallig.

Dat zijn precies de momenten waarop samenwerken ineens iets anders wordt.

Niet omdat mensen bewust spelletjes spelen, maar omdat er vaak meerdere belangen door elkaar lopen. Juist daarom helpt het als je herkent wat er echt speelt, zodat je er slimmer mee om kunt gaan.

Wat zijn politieke spelletjes eigenlijk?

Politieke spelletjes klinkt zwaar, maar vaak gaat het gewoon over belangen.

Iedereen werkt met eigen doelen, deadlines en verantwoordelijkheden. En die lopen niet altijd gelijk. Daardoor ontstaan situaties waarin mensen informatie net iets anders brengen, keuzes anders timen of bepaalde onderwerpen wel of juist niet benoemen.

Het gaat dus niet alleen om wat er gezegd wordt, maar ook om wat er speelt op de achtergrond.

De signalen zitten vaak in de kleine dingen

Het lastige is dat niemand dit letterlijk zegt. Er is geen moment waarop iemand aangeeft dat er iets “politieks” gebeurt. Het zit juist in de kleine dingen die tussendoor plaatsvinden.

Een overleg waarin een onderwerp net wordt omzeild, een verzoek dat ineens prioriteit krijgt terwijl er inhoudelijk weinig veranderd is, of een situatie waarin mensen iets wel aanstippen maar niet echt uitspreken.

Juist doordat het zo subtiel is, merk je het vaak pas achteraf. Achter een ogenschijnlijk simpele vraag of planning zitten soms andere belangen dan je in eerste instantie ziet.

En precies daarom is het waardevol om daar bewuster naar te kijken.

Wanneer is het samenwerken… en wanneer wordt het politiek?

Samenwerken voelt meestal duidelijk en logisch. Je weet wat er besproken wordt, wie waarover beslist en wat er van je verwacht wordt. Afspraken zijn helder en iedereen zit op dezelfde lijn.

Maar soms verschuift dat. Je kunt er niet meteen de vinger op leggen, maar je merkt wel dat dingen minder uitgesproken worden, dat verhalen net iets verschillen of dat een besluit al lijkt vast te staan voordat het overleg begint. Ook de timing van verzoeken speelt dan ineens een grotere rol.

Twijfel je of iets nog samenwerken is? Let dan hier eens op:

• Wordt alles open gedeeld, of blijven dingen vaag?
• Is het doel van een overleg voor iedereen hetzelfde?
• Of merk je dat er al een richting gekozen is voordat het gesprek begint?

Dat zijn vaak de momenten waarop er meer speelt dan alleen samenwerken en belangen een grotere rol krijgen.

Hoe ga je hier slim mee om?

Juist in dit soort situaties kun jij het verschil maken.

Niet door mee te gaan in het spel, maar door bewust te kijken naar wat er speelt en daar actief op te sturen. Met de volgende aanpak houd je grip op de situatie:

1. Kijk naar het moment waarop iets gebeurt

Krijg je een verzoek? Kijk dan niet alleen naar wat er gevraagd wordt, maar vooral naar het moment waarop het komt.

Komt iets vlak voor een overleg binnen of wordt er ineens iets in de agenda geschoven? Dan speelt er vaak meer dan alleen de inhoud.

Wat kun je doen?
Check eerst of het verzoek al is afgestemd voordat je iets verplaatst, doorzet of bevestigt.

2. Let op signalen die niet uitgesproken worden

Niet alles zit in woorden. Stiltes in een overleg, ontwijkende reacties of onderwerpen die ineens verdwijnen zeggen vaak genoeg.

Wat kun je doen?
Noteer voor jezelf wat opvalt en bepaal daarna of je het later nog een keer terug laat komen.

3. Vraag door om helderheid te krijgen

In plaats van te gaan invullen, kun je beter even doorvragen.

Niet om iemand ter verantwoording te roepen, maar om helder te krijgen wat er speelt.

Bijvoorbeeld:

• Is dit al afgestemd?
• Wie moet hier nog bij betrokken worden?
• Is dit de bedoeling voor nu, of speelt er nog iets anders?

4. Maak afspraken concreet

Als belangen meespelen, is duidelijkheid extra belangrijk.

Zorg dat afspraken niet vaag blijven, maar concreet worden gemaakt. Dus niet: we pakken dit op, maar: wie doet wat en wanneer?

Bijvoorbeeld:

• Wie is verantwoordelijk voor deze actie?
• Wat is de deadline?
• Wat is het gewenste resultaat?

Wat kun je doen?
Bevestig na afloop kort wat is afgesproken, zodat daar later geen verschillende versies van ontstaan.

5. Blijf neutraal en professioneel

Je hoeft geen partij te kiezen of alles op te lossen.

Wat kun je doen?
Houd je communicatie feitelijk en voorkom dat je uitspraken, irritaties of aannames van anderen overneemt.

Je hoeft het spel niet mee te spelen om het te begrijpen

Je hoeft dus echt geen politieke spelletjes te spelen om effectief te zijn in je werk. Maar doen alsof ze er niet zijn, maakt het vaak juist lastiger. Zodra je ziet dat belangen een rol spelen, wordt het makkelijker om dingen in perspectief te plaatsen. Niet omdat mensen per se iets bewust proberen te sturen, maar omdat er simpelweg meer meespeelt dan alleen de inhoud.

Je reageert minder verrast, maakt bewustere keuzes en houdt meer grip op wat je doet, niet door mee te gaan in het spel, maar door te begrijpen hoe het werkt. En dat geeft je vaak net die voorsprong die je nodig hebt.